Silikon Vadisi’nde hiç bitmeyen oyun

FÉLIX TRÉGUER

Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) İnternet ve Toplum Merkezi’nde araştırma görevlisi.

Özgür dünya kendine yeni bir kahraman buldu. Kim mi? 43 yaşındaki ABD vatandaşı Dario Amodei. Amodei, yapay zekâ pazarında OpenAI’nin başlıca rakibi olan Anthropic şirketini yönetiyor. Uluslararası basının manşetlerine bakılırsa Amodei, Amerikan yönetiminin faşizan savrulmasına karşı direnişi temsil ediyor. Sonuçta Anthropic, Pentagon’un emirlerine boyun eğmeyi reddederek “Donald Trump’a karşı çıkmaya cesaret eden bu yapay zekâ şirketi” değil miydi? (Le Monde, 11 Şubat 2026) Ya da “cesur duruşuyla” Trump yönetimini “çileden çıkaran” onlar değil miydi? (Fortune, 21 Şubat 2026) Milyarder Donald Trump’ın Ocak 2025’te Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana, teknoloji devleri ile başkan arasındaki giderek daha açık hale gelen ittifak, kendisini liberal olarak tanımlayan çevrede rahatsızlık yaratıyordu. Ancak her şey tatlıya bağlanmış görünüyor: Anthropic’in devlete ve orduya kendi “kırmızı çizgilerini” dayatarak sektörün zedelenen itibarını kurtardığı söyleniyor.

Yaşananları bir kez daha anımsayalım: Anthropic, Temmuz 2025’te ABD Savaş Bakanlığı ile iki yıl süreli 200 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı: Şirket böylece, Pentagon’un gizli ağlarında büyük bir dil modeli (LLM) konuşlandıran ilk şirket oldu. Şirketin amiral gemisi olan Claude isimli ürün, Palantir tarafından sağlanan Big Data platformuyla eklemleniyor ve tüm bu yapı Amazon tarafından inşa edilen “çok gizli” barındırma altyapısı üzerinde çalışıyor. (1) Oysa Anthropic, kurulduğu 2021 yılından bu yana “etik” kavramını temel ilke olarak belirlemişti. Şirket, o dönemde ordu tarafından kabul edilmiş görünen iki sınır belirlemişti: Yapay zekânın, Amerikan vatandaşlarının kitlesel gözetimi için kullanılmaması ve tamamen otonom, yani insan denetimi olmadan işleyen silahların kontrolünde kullanılmaması.

Ancak Trump kısa süre sonra, “devlet içinde ‘duyarlı’ yapay zekânın kullanımını engellemeyi” amaçlayan bir başkanlık kararnamesi çıkardı. Bu kararname, 11 Aralık 2025’te bir memoranduma dönüştürüldü ve federal kurumlara, “ideolojik önyargı” taşıdığı düşünülen sistemler söz konusu olduğunda büyük dil modeli sağlayıcılarıyla yaptıkları sözleşmeleri gözden geçirme çağrısında bulunuldu. (2) Pentagon da geçen şubat ayında Anthropic’ten sözleşmedeki kısıtlamaları kaldırmasını ve ordunun “hukuka uygun” gördüğü her türlü uygulamaya izin vermesini açıkça talep etti. Ancak şirket bunu reddetti. Pentagon’un verdiği ültimatomun süresi, 27 Şubat günü saat 17:01’de herhangi bir anlaşma sağlanamadan sona erdi. Bunun üzerine Trump, federal kurumlara Anthropic ile imzalanan tüm kamu sözleşmelerinin iptal edilmesi çağrısında bulundu. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise şirketi “ulusal güvenlik tedarik zinciri için riskli” olarak ilan etti. İlgili şirketleri son derece kârlı sözleşmelerden uzak tutmayı amaçlayan bu statü, o zamana kadar yalnızca Huawei gibi birkaç yabancı şirkete uygulanmıştı.