ALMANYA’DA ACI DÖNÜŞÜM

LEA FAUTH, FABIAN GRIEGER, NIKLAS FRANZEN ve PAUL WELCH-GUERRA

Gazeteciler.

“Eskiden insanları taşıyan, yararlı şeyler üretirdik. Şimdi ise onları öldürecek şeyler yapıyoruz.” Makine teknisyeni Tony Menzel, Polonya sınırındaki küçük bir Saksonya kasabası Görlitz’deki “kendi” fabrikasının bir silah imalathanesine dönüştüğü gün gözlerinin nasıl yaşardığını anımsıyor. 176 yıldır vagon üretilen fabrika, beş yıl önce Fransız çokuluslu şirket Alstom’un eline geçmişti. Fabrikada üretilen kırmızı renkli, iki katlı bir bölgesel tren vagonları, Almanya’nın neredeyse her yerinde yapılan kısa demiryolu yolculuklarının simgesi haline gelmişti. Menzel, “Hepimiz bununla gurur duyuyorduk” diyor.

Artık Fransız-Alman ortaklığındaki KNDS grubunun kontrolündeki fabrikada, daha önce çalışan 700 işçiden sadece 300 ile 400 kadarı çalışmaya devam edebilmiş. Fabrikada artık Leopard II tankları ile Puma Zırhlı Muharebe Aracı’nın yedek parçaları üretiliyor ve bu parçalar Ukrayna’ya gönderiliyor. Menzel, 20 yıldır burada çalışıyor; ondan önce anne ve babası da burada çalışmış. Alstom döneminde işçi temsilcisiymiş: “Sanırım geçiş benim için diğerlerinden daha kolay oldu. Çünkü çalışanların temsilcisi olarak müzakerelere katılmıştım ve ne olacağını biliyordum” diyor. Metal İşçileri Sanayi Sendikası’na (IG Metall) üye olan Menzel 2024 yılında Frankfurt’a bir toplantıya çağrılmış. Toplantıya Alstom ile KNDS’nin ilgili yöneticileri de katılmış. “İş çoktan bitmişti. Bize, ‘Fabrikayı kapatacağız ama burada size bir gelecek sunabilecek biri var’ dediler. O andan itibaren benim için mesele kapanmıştı” diye konuşuyor. Halkın küçük bir bölümünün tepkilerini protesto gösterileriyle dile getirdi.

Bir yıl sonra, dönemin Şansölyesi Olaf Scholz, KNDS Almanya’nın genel müdürü Florian Hohenwarter ile birlikte Görlitz’e gitti. Nüfusu 56 bin olan kent, 1990’lı yılların özelleştirmelerinin ve kitlesel işsizliğinin izlerini hâlâ taşıyor. Kent merkezindeki ana caddeden uzaklaştıkça, kepenkleri indirilmiş ve parlak renkli grafitilerle kaplanmış dükkânlar art arda sıralanıyor. Scholz’un ziyaretinden kısa süre sonra yapılan 2025 federal seçimlerinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) kentteki oyların yüzde 48.9’unu aldı. Parti, fabrikanın dönüşümüne ihtiyatlı yaklaştı ancak protesto hareketine katılmadı. AfD, partinin yeniden yapılandırılması konusunda temkinli bir tutum sergilese de düzenlenen protesto eylemlerine destek vermedi. Şansölye Scholz ise fabrikanın dönüşümüne karşı çıkanların “Putin’in saldırısını sıradanlaştıran ve erkeklerin, kadınların ve çocukların Rus füzeleriyle öldürülmesinden hiç rahatsızlık duymayanlar” olduğunu söyledi ve şöyle devam etti: “Avrupa’da barışı güvence altına almak için federal orduyu savunmamız açısından ihtiyaç duyduğu her şeyle donatmamız gerekiyor.” Hohenwarter ise kamu otoritelerinin açıkladığı “sipariş güvencelerinden” memnuniyet duyduklarını açıkladı. Scholz’un 2022’de ilan ettiği ve “dönüm noktasını” somutlaştırması beklenen 100 milyar Avro’luk özel fonun üzerinden üç yıl geçtikten sonra, Mart 2025’te önemli bir düzenlemeye imza atan Parlamento, savunma ve güvenlik alanlarındaki anayasal borçlanma frenini kaldırdı.