Ceza pazarlığının görünmez çarkları

LOÏC WACQUANT

Kaliforniya Üniversitesi Berkeley’de sosyoloji profesörü ve Paris’teki Avrupa Sosyoloji ve Siyaset Bilimi Merkezi’nde araştırma görevlisi. Yakında yayımlanacak “Rethinking the Penal State – Ceza Devleti’ni Yeniden Düşünmek”, (Polity Press, Cambridge) adlı kitabın yazarı.

Medeni hukuk alanındaki araştırmacılar ve avukatlar, “suçu kabul etmeye” dayanan ve bir yargıcın onayıyla sonuçlanan “ceza pazarlığına” genellikle karşı çıkar ve bu süreci, “adaletin” temel taşı olarak görülen idealize edilmiş “adil yargılama” ile karşılaştırırlar. Ancak bu pazarlığın bir yönü çoğu zaman gözden kaçar: Sanıkların ezici çoğunluğu gerçekten suçludur ve mahkeme huzuruna çıkmaları durumunda kaybedecek çok şeyleri vardır. Bazı suçlamaların hafifletilmesine ya da tamamen düşürülmesine olanak tanıyan ceza pazarlığı, onlara verilecek cezada önemli bir “indirim” sağlar.

Burada, Kaliforniya’nın kuzey kıyısındaki San Pedrito ilçesinin merkezi Alphaville’deki bölge savcılığında gerçek zamanlı olarak gözlemleyebildiğimiz ve kaydedebildiğimiz on pazarlık oturumundan birini aktaracağız. (1) Bu oturumda, bir savcı ile baro tarafından atanmış bir kamu avukatının, önlerindeki dava üzerine yaptıkları tartışmaya ve çağdaş hukuk teorisinin genellikle göz ardı ettiği pek çok meseleye değinmelerine tanık oluyoruz: Suç teşkil eden eylem ve bu eylemin somut koşulları, sanığın toplumsal ilişkileri ve kişiliği (bir çete üyesi mi yoksa sadece küçük çaplı bir uyuşturucu satıcısı mı), ailevi sorumlulukları, sabıka kaydı, işlenen suçların niteliği ve kategorisi (kabahat mi, ağır bir suç mu) (2), düşürülebilecek suçlamalar, uygun cezanın niteliği ve kapsamı (alternatif yaptırımları, denetimli serbestlik ya da verilecekse hapis cezasının süresi ve nerede uygulanacağı) gibi…

İki taraf da hiçbir noktada davayı mahkemeye taşımayı düşünmüyor. Sanığın suçluluğu zaten baştan kabul edilmiş ve bu bölgede davaların yalnızca sansasyonel ya da çok ağır suçlar için – cinayetler, tecavüzler ve çocuklara yönelik cinsel saldırı olayları – mahkeme salonuna taşındığını herkes biliyor.