TOTAL’İ NASIL YENDİK?

ALAIN DENEAULT

Moncton Üniversitesi’nde (Kanada) felsefe profesörü, “De quoi Total est-elle la somme?” (Rue de l’échiquier – Écosociété, Paris-Montréal, 2023) kitabının yazarı.
Çeviri: Gül ILBAY

11 Ekim 2024 günü, Kanada’nın Chaleurs Körfezi’ndeki Akad bölgesinde yaşadığım adada, Fransa Cumhuriyeti’nden, daha doğrusu Paris Adliyesindeki bir soruşturma yargıcından bir mektup aldım. Mektupta şöyle deniyordu: “Hakkınızda resmi suç isnadında bulunmayı değerlendiriyoruz. Bu amaçla ilk sorgunuzun yapılacağı duruşmaya çağrılıyorsunuz.” Böyle bir mektubu hak edecek ne yapmıştım? Şikâyetin arkasındaki şirket olan TotalEnergies’e göre, Kasım 2022’de Arte TV kanalında yayınlanan bir belgeselde şirket hakkında karalayıcı söylemlerde bulunmuşum. (1) Suçlamaya dayanak gösterilen alıntı ise kırpılmış, bağlamından tamamen koparılmıştı: “Nasıl oluyor da sermaye Greenpeace’te değil de Total’de? Çünkü Total ne yaptı (…) bir iş ortağı aracılığıyla Myanmar’daki yoksul halkı zorla çalıştırdı.”

Mektuptan, TotalEnergies’in 7 Şubat 2023 tarihinde hakkımda şikâyette bulunduğunu öğrendim. Beş ay sonra, 7 Temmuz’da adli soruşturma açılmış, inceleme başlatılmış ve bu süreç, ekim ayında bir sabah aldığım mektupla sonuçlanmıştı. “İlk sorguma” hazırlanmak için önümde yalnızca bir ay vardı; bu sorgunun sonunda hakkımda resmi suç isnadı yöneltilecek ve dosyam ceza mahkemesine gönderilecekti.

Eleştirel sesleri susturmayı amaçladıkları için “susturma davaları” olarak nitelendirilen bu tür şikâyetler, Fransa’da olduğu gibi Kanada’da ve ABD’de de sıradan hale gelmiş durumda. Genel İşçi Konfederasyonu (CGT) Genel Sekreteri Sophie Binet, işveren örgütü “İnsani Ölçekli, Bağımsız ve Büyüyen İşletmeler” (Ethic) tarafından dava edildi; çünkü örgütün üyeleri, Fransa’dan ayrılan şirketler için kullandığı “gemiyi terk eden fareler” benzetmesinden rahatsız olmuştu. Bretonya’daki tarım sanayisinin yol açtığı kirliliği araştıran gazeteci Inès Léraud 2025 yılında üçüncü hakaret davasını da kazandı. StreetPress haber sitesi ise çoğu aşırı sağla bağlantılı kişiler veya kuruluşlar tarafından açılmış olan en az 13 susturma davasıyla karşı karşıya. Sherpa ve React adlı sivil toplum kuruluşları ile L’Obs, Le Point ve Le Monde diplomatique gazetelerinin yanı sıra, gazeteci Jean-Baptiste Rivoire, Bolloré Grubu ya da iştiraklerinden birinin öfkesinin hedefi oldu. ABD’de ise Greenpeace, “iftira”, “rahatsızlık verme” ve “ticari ilişkilere hukuka aykırı müdahale” suçlamalarıyla petrol devi Transfer Energy’ye 345 milyon dolar tazminat ödemeye mahkûm edildi. Örgüt, Kuzey Dakota’da bir petrol boru hattının inşasına karşı çıkan bir Sioux (2) topluluğuna yardım etmişti…