CHRISTOPHE VENTURA
Üç binden fazla insanın kaybedilmesinden veya öldürülmesinden sorumlu… Onun döneminde 40 binden fazla insan işkence gördü; bazıları bu işkencenin izlerini hâlâ taşıyor… Augusto Pinochet’nin posterlerinin 1973’ten 1990’a kadar ülkeye dayattığı diktatörlüğün sona ermesinin ardından Şili’de daha görünmez hale gelmesi şaşırtıcı değildi. Ancak diktatörü gururla savunan Jose Antonio Kast’ın 14 Aralık’taki cumhurbaşkanlığı seçiminde kazandığı zaferin ardından düzenlenen kutlamalarla birlikte Santiago sokaklarına görkemli bir dönüş yaptılar.
Oysa 14 yıl önce binlerce öğrenci Şili sokaklarını ele geçirmiş, ülkenin demokrasiye dönüşünden bu yana görülen en büyük eylemleri düzenlemişti. “Ücretsiz ve kaliteli” eğitim talep ediyor, daha genel olarak diktatörlükten miras kalan 1980 Anayasası’ndaki neoliberal modele son verilmesini istiyorlardı. Onların da posterlerini miting alanlarında gururla taşıdıkları bir ikonları vardı: 1970 yılında seçimle iş başına gelen ve Pinochet tarafından askeri darbe ile devrilen Şili’nin sosyalist Cumhurbaşkanı Salvador Allende… O eylemlere katılan öğrencilerden biri olan Gabriel Boric, siyasi kariyeri boyunca Allende’nin adını anmaya devam etti ve 2021’de ülkenin başına geçti. Birkaç ay sonra, 11 Mart 2026’da onun yerini Jose Antonio Kast alacak.
Bu değişiminin ardında, Donald Trump’ın seçilmesiyle daha da görünür hâle gelen bir süreklilik yatıyor. Beyaz Saray, 1973’teki Pinochet darbesini desteklemişti. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger, “Bir ülkenin, halkının sorumsuzluğu nedeniyle Marksist olmasına neden seyirci kalmamız gerektiğini anlamıyorum” diyerek bu kararı savunmuştu. (2) Elli yıl sonra ABD Başkanı, “desteklediğini” söylediği kişinin Şili’deki cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasından duyduğu memnuniyeti dile getiriyor. (3) “Desteklediği” mi? Trump’ın yeniden iktidara dönüşünden önce, Washington’un başka bir ülkenin iç işlerine bu denli açık biçimde müdahil olduğunu itiraf etmesi nadir görülen bir durumdu. Ancak milyarder başkanın sözleri kendisi için pek de şaşırtıcı olmadı. Latin Amerika, Beyaz Saray’ın mevcut sakininin bölgeyle yakından ilgilendiğini zaten çok iyi biliyordu.
Özel İçerik
Bu içerik sadece gazeteye abone olan okuyucular içindir.Yazının devamını okumak için gazetemize abone olmak ister misiniz?
